Het prikkelbare-darmsyndroom

(DR. LANS, proktoloog)

Uit uw vereniging is het verzoek gekomen om een nadere toelichting te geven op het bij fibromyalgie veel voorkomende prikkelbare-darmsyndroom. Andere benamingen voor dit ziektebeeld zijn "spastisch colon", "irritable bowel syndroom" of en dat lijkt de meest realistische benaming "onverklaarde buikklachten".

Het gaat hier om een ziektebeeld dat ook bij niet-fibromyalgie patiënten zeer veel voorkomt. Het is wellicht zelfs de meest voorkomende aandoening bij de gehele bevolking.

Als proktologisch werkzaam arts (proktologie omvat de behandeling van afwijkingen in en rond de anus) komen regelmatig patiënten op het spreekuur, die al jaren met buikklachten rondlopen. Vele van deze mensen zijn al door de "medische molen" geweest. Bij een groot aantal is de klacht dan, bij het ontbreken van zichtbare afwijkingen, geduid als psychisch. "U moet zich er maar niet druk over maken", "leef eens wat rustiger en wat regelmatiger" en andere opmerkingen in deze trant, maken de patiënt soms wanhopig. Als men maar lang genoeg met deze onmacht geconfronteerd wordt en bovendien met zijn klachten rond moet lopen zonder serieus genomen te worden, wordt men daardoor vanzelf wel gespannen. In deze zin is de psychische component dan meer gevolg dan oorzaak!!!

In mijn polikliniek zie ik dagelijks mensen met anale klachten.
Hoofdzakelijk zijn dit aambeien, maar ook mensen met fissuren (anusscheur), anus eczeem, anale poliepen, abcessen, fistels, ets.

Bij elke patiënt wordt bij elk onderzoek de darm (het slijmvlies daarvan) geïnspecteerd. Daarbij valt op dat zo'n 6 à 7 van de 10 nieuwe patiënten een geïrriteerd darmslijmvlies hebben. Dit uit zich in een rode, wat opgezwollen darmwand met opgezette bloedvaten, veel plooiing, vaak slijm en ook een plakkende en stinkende, deels onverteerde ontlasting.

Deze bevindingen zijn in tegenstelling tot dat wat bij een 100% gezonde darm gevonden kan worden (een roze darmslijmvlies zonder verdere bijzonderheden en ook zonder ontlasting in de laatste 10 centimeter).

Dit ziektebeeld, dat in het verleden als muceuze colitis is beschreven ( Hess Thaysen 1934) wordt bij normaal onderzoek nooit gevonden.

Elk anaal onderzoek wordt voorafgegaan door het schoonmaken van de darm door middel van laxantia en clysmata. Hierdoor wordt de darm geïrriteerd en is een afwijking als deze coltis niet meer te onderscheiden.

Mijn dagelijkse routine is het bekijken van de darm zonder voorbereiding. Het laxeren vóór het onderzoek is in mijn ogen dan ook een kunstfout.

Wanneer ik zo'n ontsteking vind, dan krijgen de patiënten tijdelijk een darmsparend dieet volgens Truelove (Prof. C.S. Truelove beschreef dit dieet al in 1965).
Dit dieet is een dieet zonder veel vezels en eveneens met weglating van vele mogelijk irriterende voedingsmiddelen. Vezels zijn natuurlijk gezond, maar u moet dan bedenken dat we in dit geval praten over een ontstoken darm. Met toevoeging van de alom gepropageerde vezels loopt men dan de kans de darm nog verder te irriteren. Rust is dan dus veel eerder het motto. Na genezing van de darm is het natuurlijk wel zinvol om voldoende vezels tot zich te nemen. Dit voorkomt, door voldoende doorstroming in de darm, veel klachten in de toekomst.
In de meeste gevallen krijgt het darmslijmvlies met het Truelove dieet in 2 à 3 maanden een volstrekt normaal aspect. Vaak verminderen de aambeiklachten al aanzienlijk nog voordat er ook maar één aambei behandeld is.

Ook bij mensen die jarenlang met darmklachten rondlopen en waarbij vaak bij allerlei onderzoek geen afwijkingen werden gevonden (spastische dikke darm, veel obstipatie patiënten), vind ik zeer vaak een muceuze colitis en ook deze mensen genezen veelal met bovengenoemd dieet.

In mijn ogen is de muceuze colitis dan ook dé oorzaak van aambeien (en ook van aanverwante anale ziekten).

Als uw pols ontstoken is wordt hij rood en dik, ditzelfde gebeurt met een darm. Aambeien zijn een pijnloze vergroting (=overvulling met bloed) van het normaal aanwezige zwellichaam. Dit zwellichaam wordt door de ontsteking volgestuwd en vanuit deze anale stuwing (=aambei) ontstaan de andere anale klachten.

Veel patiënten blijken pas bij specifiek navragen klachten van de darm te hebben (vaak al jaren). Dit zijn dan klachten als een veranderde ontlasting, obstipatie, of juist een heel frequente stoelgang, soms met bloed of slijm, veel rommelingen in de buik en winderigheid, een opgezette gevoelige buik, lage rugpijn.

De oorzaak van zo'n muceuze colitis is in vele gevallen niet te achterhalen.
Een bacterie blijkt eigenlijk zelden aantoonbaar. Met het routinematig kweken van ontlasting ben ik dan ook gestopt, omdat daar eigenlijk nooit wat uitkomt.

Een virus zou kunnen, maar virale infecties zijn moeilijk te bewijzen en bovendien weten we niet welk virus. Een aantal keren lijkt een homeopathisch anti-viraal middel als aanvulling op het dieet wel sneller resultaat te geven.

Een voedselallergie of -overgevoeligheid kan een verteringsstoornis geven, waardoor ook de samenstelling van de darmbacteriën veranderd wordt. Bij het afbouwen van het dieet blijkt toch een redelijk aantal mensen na het eten van bepaald voedsel weer klachten te krijgen. Vermijden zij dit voedsel dan blijft de darm gezond.

Al met al een zeer complex ziektebeeld waar echter met wat geduld prima resultaten te behalen zijn, ook al is het wetenschappelijk nog niet gelukt een en ander vast te leggen.

Bij de behandeling van anale klachten is het dus noodzakelijk eerst de darm te genezen. Dit voorkomt complicaties bij de behandeling maar voorkomt ook het terugkeren van de klachten.

Anderzijds lijkt het mij ook belangrijk in de toekomst wat meer aandacht te besteden aan dit miskende ziektebeeld.
Misschien is het namelijk zo (maar nogmaals dit is niet wetenschappelijk bewezen) dat zich vanuit deze muceuze coltis andere darmziekten ontwikkelen (colitis ulcerosa?, ziekte van Crohn?, diverticulosis?, kanker??)

Daarbij komt dat een aantal veel voorkomende ziekten als bijvoorbeeld migraine en rheuma een soort "triggerpoint" nodig heeft.
In een aantal praktijkgevallen bleek dat de darm de oorzaak was en dat na het gezond worden van de darm er zich geen migraine aanvallen meer voordeden.

Fibromyalgie, eigenlijk op zich al een onbegrepen ziekte, heb ik helaas nog nooit zien verbeteren na genezing van de darm. Twijfel heb ik echter over het idee dat het spastische colon een onderdeel is van de fibromyalgie. Mij lijkt het meer waarschijnlijk dat het ziektebeeld zo veelvuldig voorkomt dat daardoor een groot aantal mensen met fibromyalgie er ook aan lijdt.
Dit houdt ook in dat mensen met beide aandoeningen, een aanzienlijke verbetering van hun levenskwaliteit zouden kunnen verkrijgen door genezing van hun darmklachten. Reeds enige malen heb ik dit bij mijn patiënten mogen waarnemen.

De samenhang tussen de darm en migraine etc.is altijd pas achteraf te bewijzen, maar het houdt mijns inziens ook in dat er nog veel onderzoek nodig is om misschien tot een betere behandeling van allerlei onbegrepen (darm) ziekten te komen.

Veenendaal, 25 november 1990
W.R. Lans, arts Proktoloog \ Fleboloog

BRON: FES magazine 6e jaargang nr.19 maart 1991, blz18-22 (contactblad Firomyalgie Eendrachtig Sterk)